Tìm thấy khủng long 125 triệu năm còn nguyên da, giới khoa học "sửng sốt"

Các nhà khoa học vừa phát hiện hóa thạch khủng long 125 triệu năm tuổi tại Trung Quốc với lớp da và hệ thống gai rỗng độc đáo chưa từng ghi nhận, mở ra góc nhìn mới về tiến hóa.

Tạp chí khoa học danh tiếng Nature Ecology & Evolution vừa công bố một nghiên cứu đặc biệt về hóa thạch khủng long được khai quật tại vùng đông bắc Trung Quốc. Mẫu vật này thuộc về một loài khủng long hông chim (ornithischian) có niên đại khoảng 125 triệu năm, sống vào đầu kỷ Phấn trắng. Các nhà khoa học đặt tên cho sinh vật cổ đại này là Haolong dongi, với ý nghĩa "rồng gai", đại diện tiêu biểu của nhóm iguanodontian.

Trong phần lớn trường hợp, các loài khủng long chỉ được biết đến thông qua bộ xương hóa thạch, bởi mô mềm rất khó được bảo tồn qua hàng triệu năm. Tuy nhiên, Haolong dongi lại là một ngoại lệ hiếm có. Mẫu vật được phát hiện vẫn giữ lại lớp da hóa thạch với độ chi tiết đáng kinh ngạc.

Lớp da này bao gồm các vảy nhỏ hình tròn phủ khắp cơ thể, các vảy xếp chồng dọc theo đuôi và đặc biệt là hệ thống gai tích hợp trong mô da. Dưới kính hiển vi, các chi tiết vi cấu trúc của chúng hiện lên rõ ràng, mở ra cơ hội nghiên cứu sâu hơn về lớp phủ ngoài cơ thể khủng long – yếu tố vốn còn nhiều bí ẩn.

Dựa trên đo đạc, cá thể hóa thạch dài khoảng 2,4 mét. Các đốt sống chưa hợp nhất hoàn toàn cho thấy đây là một cá thể chưa trưởng thành. Trong khi đó, những loài họ hàng gần khi trưởng thành có thể đạt kích thước khoảng 5 mét, thậm chí lớn hơn.

Điểm khiến Haolong dongi trở nên khác biệt không nằm ở kích thước mà chính là cấu trúc da đặc biệt. Từ cổ kéo dài xuống thân và tới gốc đuôi là các vảy tròn không chồng lên nhau. Riêng phần đuôi nổi bật với những vảy lớn hình khiên xếp thành hàng ngay ngắn.

Giữa các vảy này xuất hiện các dải gai có chiều dài dao động từ vài milimét đến hơn 4 cm. Phân tích vi mô cho thấy các gai này là những cấu trúc hình trụ rỗng, được cấu tạo từ lớp sừng xếp tầng tinh vi bao quanh lõi xốp bên trong. Chúng không phải xương, không phải sụn, cũng không phải lông vũ nguyên thủy.

Điều đó đồng nghĩa đây là một hướng tiến hóa hoàn toàn khác biệt trong hệ thống cấu trúc da của khủng long. Cho đến nay, Haolong dongi là mẫu vật duy nhất trên thế giới bảo tồn được kiểu gai rỗng đặc trưng này.

Để nghiên cứu mẫu vật, các chuyên gia đã áp dụng hàng loạt kỹ thuật tiên tiến như huỳnh quang kích thích bằng laser, chụp X-quang và cắt lát mô mỏng. Nhờ vậy, họ có thể quan sát cấu trúc ở cấp độ tế bào bên trong lớp da hóa thạch – điều hiếm khi đạt được trong ngành cổ sinh vật học.

Theo Discover Wildlife, nhà cổ sinh vật học Pascal Godefroit – đồng tác giả nghiên cứu – nhận định rằng phát hiện này cho thấy sự đa dạng lớp phủ ngoài của khủng long vượt xa mô hình đơn giản chỉ gồm vảy và lông vũ như trước đây.

Một trong những giả thuyết được nhóm nghiên cứu đưa ra là hệ thống gai rỗng đóng vai trò phòng thủ. Trong môi trường hệ tầng Yixian đầu kỷ Phấn trắng, nhiều loài thú săn mồi có kích thước nhỏ với hàm hạn chế về độ mở. Những chiếc gai nhọn có thể khiến con mồi trở nên khó nuốt hơn.

Như các tác giả đã viết trong báo cáo, lớp phòng vệ này không cần phải là "tấm khiên bất khả xâm phạm" trước răng và móng vuốt của khủng long chân thú (theropod). Tuy nhiên, chúng đủ để làm giảm tỷ lệ săn mồi thành công bằng cách khiến kẻ đi săn tốn thêm thời gian và năng lượng.

Mông Cổ nhận lại nhiều hóa thạch khủng long quý hiếm sau hơn một thập kỷ Hữu Chiến04:23:01 11/12/2025Tâm điểm trong số các hiện vật được trao trả là bộ hóa thạch gần như hoàn chỉnh của Tarbosaurus bataar, loài họ hàng châu Á của khủng long bạo chúa Tyrannosaurus rex, có niên đại khoảng 66 triệu năm.