Báu vật la liệt dưới đáy biển Mỹ Trung tăng tốc cạnh tranh nguồn năng lượng sạch

Cuộc đua khai thác khoáng sản dưới đáy biển giữa Mỹ và Trung Quốc đang nóng lên khi nhu cầu kim loại cho năng lượng sạch tăng vọt. Tuy nhiên, tham vọng tiếp cận "kho báu đại dương" này cũng kéo theo nhiều lo ngại về tác động lâu dài đến hệ sinh thái biển sâu.

Sâu dưới lòng đại dương, một "mặt trận" cạnh tranh hoàn toàn mới đang dần hình thành giữa các cường quốc. Không còn giới hạn trên mặt đất hay không gian, cuộc đua giờ đây mở rộng xuống tận đáy biển sâu, nơi được xem là kho chứa khổng lồ các loại khoáng sản quý hiếm. Trong đó, Mỹ và Trung Quốc đang nổi lên là hai quốc gia dẫn đầu trong nỗ lực tiếp cận và khai thác nguồn tài nguyên chiến lược này.

Các kim loại như coban, niken và mangan đang trở thành tâm điểm chú ý. Đây đều là những nguyên liệu thiết yếu trong sản xuất pin xe điện, thiết bị lưu trữ năng lượng và nhiều công nghệ phục vụ quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch. Điểm đặc biệt là những khoáng sản này không nằm trong các mỏ truyền thống, mà tồn tại dưới dạng các khối tròn nhỏ, được gọi là "nốt đa kim", rải rác trên đáy đại dương ở độ sâu hàng nghìn mét.

Theo các số liệu hiện có, Trung Quốc đang chiếm ưu thế khi sở hữu số lượng giấy phép thăm dò đáy biển nhiều nhất thế giới. Điều này giúp quốc gia này có lợi thế lớn trong việc tiếp cận sớm các nguồn tài nguyên quý giá. Trong khi đó, Mỹ cũng không đứng ngoài cuộc. Washington đang đẩy nhanh các chương trình nghiên cứu, phát triển công nghệ và hợp tác quốc tế nhằm bắt kịp đối thủ, đồng thời đảm bảo nguồn cung ổn định cho chuỗi sản xuất trong nước.

Sự cạnh tranh ngày càng gay gắt này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu về kim loại phục vụ năng lượng sạch tăng mạnh. Khi các quốc gia đẩy nhanh quá trình giảm phát thải carbon và chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, nhu cầu về pin và hệ thống lưu trữ năng lượng cũng tăng theo. Tuy nhiên, các nguồn tài nguyên trên đất liền đang dần cạn kiệt hoặc gặp nhiều rào cản về khai thác, từ chi phí đến yếu tố môi trường và chính trị. Điều này khiến đáy đại dương trở thành lựa chọn hấp dẫn, được ví như một "kho báu" mới chưa được khai phá hết.

Dù vậy, việc khai thác khoáng sản dưới đáy biển sâu vẫn đang gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng khoa học và môi trường. Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng hệ sinh thái biển sâu là một trong những môi trường ít được biết đến nhất trên Trái Đất. Việc can thiệp bằng các hoạt động khai thác quy mô lớn có thể gây ra những tổn hại nghiêm trọng, thậm chí không thể phục hồi.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng tác động từ việc khai thác có thể kéo dài hàng chục năm, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và các chuỗi thức ăn trong đại dương. Bụi trầm tích bị khuấy động từ đáy biển có thể lan rộng, làm thay đổi môi trường sống của nhiều loài sinh vật. Ngoài ra, tiếng ồn và rung động từ máy móc cũng có thể gây xáo trộn hệ sinh thái vốn rất nhạy cảm.

Trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức quốc tế và nhà khoa học kêu gọi cần có các quy định chặt chẽ hơn trước khi triển khai khai thác đại trà. Họ nhấn mạnh rằng cần tiến hành thêm các nghiên cứu toàn diện để đánh giá đầy đủ tác động môi trường, đồng thời xây dựng khung pháp lý nhằm kiểm soát hoạt động này một cách bền vững.

Tuy nhiên, trước áp lực về nhu cầu tài nguyên ngày càng gia tăng và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ khai thác, cuộc đua xuống đáy đại dương dường như khó có thể chậm lại. Các quốc gia vẫn đang tích cực đầu tư, thử nghiệm và mở rộng phạm vi thăm dò, với kỳ vọng giành được lợi thế trong cuộc cạnh tranh chiến lược dài hạn.

Anh thúc đẩy chuyển đổi năng lượng sạch Phong Hà16:21:19 21/04/2026Bộ trưởng Tài chính Anh Rachel Reeves cho biết Chính phủ đang xem xét các biện pháp khai thác hiệu quả hơn nguồn tài nguyên hiện có, song khẳng định định hướng chung vẫn là thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng.