Loài vật tưởng tuyệt chủng 6.000 năm bỗng xuất hiện ở Đông Nam Á gây xôn xao

Phát hiện tại Vogelkop gây chấn động khi hai loài thú có túi từng chỉ biết qua hóa thạch bất ngờ được xác nhận còn tồn tại, mở ra góc nhìn mới về thế giới sinh vật cổ đại ở New Guinea. Rất đáng chú ý.

Ngày 6/3, tạp chí Records of the Australian Museum đã công bố hai công trình nghiên cứu thu hút sự quan tâm lớn của giới khoa học quốc tế khi xác nhận sự tồn tại của hai loài thú có túi từng chỉ được ghi nhận qua hóa thạch tại bán đảo Vogelkop, Tây Papua (New Guinea, Indonesia). Phát hiện này không chỉ mở rộng hiểu biết về hệ sinh thái rừng nhiệt đới mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về những loài sinh vật cổ đại vẫn đang âm thầm tồn tại. Hai loài được xác định gồm sóc bay ngón dài tí hon (Dactylonax kambuayai) và sóc bay đuôi cuộn (Tous ayamaruensis).

Điều đặc biệt gây chấn động là cả hai loài này trước đó đều được xem là đã tuyệt chủng, chỉ còn xuất hiện trong hồ sơ cổ sinh vật học. Theo Australian Museum, chúng có thể đã biến mất hơn 6.000 năm. Riêng Dactylonax kambuayai chỉ được biết đến qua các mẫu hóa thạch cùng niên đại. Việc phát hiện đồng thời hai loài từng "trở lại từ hồ sơ hóa thạch" khiến giới nghiên cứu đánh giá đây là một trong những phát hiện quan trọng nhất trong ngành động vật học hiện đại.

Theo Australian Museum, quá trình nhận diện hai loài không hề đơn giản khi các nhà khoa học phải tổng hợp nhiều nguồn tư liệu khác nhau, bao gồm một mẫu vật được lưu giữ từ năm 1992 nhưng từng bị định danh sai, những hình ảnh hiếm do các nhà nghiên cứu địa phương ghi lại, cùng dữ liệu hóa thạch đã có trước đó. Việc đối chiếu các bằng chứng này đã giúp khẳng định rằng những loài tưởng như biến mất vẫn đang tồn tại trong tự nhiên. Chính vì vậy, chúng được xếp vào nhóm "đơn vị phân loại Lazarus", tức các loài từng biến mất khỏi ghi nhận khoa học nhưng bất ngờ xuất hiện trở lại.

Sóc bay ngón dài tí hon Dactylonax kambuayai là loài gây ấn tượng mạnh nhờ hình thái đặc biệt. Australian Museum mô tả đây là một loài thú có túi nhỏ với các sọc đen trắng rõ rệt ở đầu và thân. Điểm nổi bật nhất là một ngón tay trên mỗi bàn tay dài gấp đôi các ngón còn lại, giúp chúng dễ dàng tìm kiếm ấu trùng côn trùng trong thân cây mục. Các nhà khoa học cho rằng đây là một dạng thích nghi tiến hóa hiếm gặp. Loài này cũng được cho là đã biến mất khỏi Australia từ thời kỳ băng hà, càng làm tăng giá trị khoa học của phát hiện.

Trong khi đó, sóc bay đuôi cuộn Tous ayamaruensis cũng mang nhiều đặc điểm sinh học đáng chú ý. Đây là họ hàng gần nhất còn sống của *greater glider* tại Australia và là đại diện của chi thú có túi mới đầu tiên ở New Guinea được mô tả kể từ năm 1937. Loài này có kích thước nhỏ hơn các loài cùng nhóm, sở hữu tai không lông, chiếc đuôi có khả năng cuộn chặt giúp bám tốt trên cây cao. Chúng thường sống theo cặp bền vững, mỗi năm chỉ sinh một con non và làm tổ trong các hốc cây lớn ở tầng rừng cao nhất.

Phát hiện này được đánh giá là cực kỳ hiếm khi không chỉ một mà hai loài từng bị coi là tuyệt chủng lại cùng lúc được xác nhận còn tồn tại. Giáo sư Tim Flannery nhận định: "việc tìm thấy một loài Lazarus đã là điều đặc biệt, còn phát hiện hai loài cùng lúc là chuyện thật sự đáng kinh ngạc". Nhận định này nhấn mạnh mức độ quan trọng và tính bất ngờ của phát hiện đối với ngành động vật học toàn cầu.

Theo Australian Museum, một số thị tộc Tambrauw và Maybrat tại Vogelkop đã biết đến sóc bay đuôi cuộn từ lâu với tên gọi "Tous", đồng thời xem đây là loài linh thiêng gắn với tổ tiên và các nghi lễ truyền thống.