Lạ lùng tục ăn đất độc nhất vô nhị ở Việt Nam, giá trên trời vẫn không có mà mua

Giữa bạt ngàn những món ngon vật lạ của thời hiện đại, tại thôn Thống Nhất vẫn tồn tại một thú ăn chơi kỳ lạ: ăn đất. Không phải đất cát thông thường, loại "đất ngói" trắng tinh như phấn này đang trở thành món quà vặt xa xỉ với mức giá lên trời.

Kỳ công hành trình "săn" đất quý trong lòng đồi

Để có được miếng "bánh đất" dẻo thơm, những người thợ lành nghề như bà Nguyễn Thị Khuyên (40 năm kinh nghiệm) phải đánh đổi bằng cả mồ hôi và sự hiểm nguy. Đất ăn được không nằm lộ thiên mà ẩn mình sâu hàng chục mét dưới lòng những quả đồi.

Người thợ phải xuyên qua các tầng đất sét thông thường, đào sâu cho đến khi chạm được vỉa đất trắng tinh, mịn màng như ruột củ sắn và có vân óng ánh. Đó mới chính là "đất ngói" thượng hạng – nguyên liệu cốt lõi tạo nên món đặc sản có một không hai này.

Bí mật từ ngọn lửa lá sim tươi

Quy trình chế biến đất ngói cũng công phu không kém khâu khai thác. Những khối đất thô sau khi đưa lên mặt đất sẽ được: Gọt bỏ lớp vỏ ngoài, lọc sạch tạp chất. Cắt thành từng miếng nhỏ vừa miệng như chiếc kẹo. Hun khói: Đây là công đoạn "sống còn". Người thợ dùng lá sim tươi đốt cháy, hơ miếng đất trên ngọn lửa để khói sim quyện chặt vào từng thớ đất.

Mùi thơm đặc trưng của khói sim không chỉ át đi vị nồng của đất đá mà còn tạo nên hương vị gây "nghiện" cho thực khách.

Đặc sản "nhà giàu" và cơn nghiện lạ lùng

Dù không còn ở thời hoàng kim như những năm 1990, nhưng đất ngói Lập Thạch vẫn có sức hút mãnh liệt. Chị Nguyễn Thị Sáu, một thương lái tại xã Sông Lô, tiết lộ mỗi tháng chị vẫn đều đặn cung cấp từ 30-40kg đất cho khách hàng khắp cả nước. Với mức giá dao động từ 500.000 - 600.000 đồng/kg, đây thực sự là món ăn vặt xa xỉ.

Nhiều thực khách từ xa như Quảng Ninh cũng lặn lội về tận nơi để thưởng thức. Cảm giác nhai sần sật, vị bở xốp, thanh mát hòa quyện cùng mùi khói sim nồng đượm khiến những người đã "quen vị" cảm thấy bứt rứt nếu thiếu.

Giải mã góc độ khoa học và giá trị văn hóa

Dưới con mắt của các nhà khoa học Việt Nam và Hàn Quốc, loại đất này thực chất là một dạng đất sét Cao Lanh (Kaolin) tinh khiết. Trong quá khứ, khi dinh dưỡng còn thiếu thốn, đây là nguồn bổ sung canxi và sắt tự nhiên cho phụ nữ mang thai và người già. Theo quan niệm dân gian, đất ngói rất "mát", tốt cho người bị nóng trong.

Tuy nhiên, giá trị của miếng đất ngói không chỉ dừng lại ở dinh dưỡng. Tại Lập Thạch, đất từng là "miếng trầu đầu câu chuyện", là lễ vật trang trọng trên mâm cỗ giỗ chạp, lễ Tết. Với những người như anh Hà Văn Dũng, việc nhai đất đã trở thành thói quen gắn bó suốt hơn 20 năm, nối tiếp truyền thống từ đời cha ông.

Dù nguồn đất ngon đang dần cạn kiệt và thế hệ trẻ không còn quá mặn mà, tục ăn đất vẫn là một chương kỳ thú trong cuốn sách văn hóa của vùng đất Lập Thạch. Mùi khói sim nồng đượm và những miếng đất trắng tinh khôi vẫn sẽ mãi là minh chứng cho sự thích nghi kỳ diệu của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt. Một món ăn "lạ" nhưng chứa đựng cái tình và bản sắc độc đáo của một vùng quê Việt. Dù nhịp sống hiện đại với đủ đầy cao lương mỹ vị có tràn về, mùi khói sim nồng đượm quyện trong từng miếng đất ngói vẫn là một mảnh ký ức không thể tách rời của người dân Lập Thạch. Giữa bối cảnh nguồn "vàng trắng" đang dần cạn kiệt và những nghệ nhân như bà Khuyên ngày một hiếm hoi, món đặc sản từ lòng đất này không chỉ đơn thuần là thức quà giải khuây, mà còn là minh chứng sống động cho một nét văn hóa bản địa độc nhất vô nhị. Có lẽ trong tương lai, tục ăn đất sẽ chỉ còn nằm trong những trang tư liệu, nhưng câu chuyện về sự giao thoa kỳ diệu giữa con người và mẹ thiên nhiên thông qua những miếng "bánh đất" tinh khôi sẽ mãi là một dấu ấn rực rỡ, một niềm tự hào khó trộn lẫn của vùng đất Vĩnh Phúc xưa và nay.

Xót xa gia cảnh Đại úy hy sinh trên sông Cái: Bố già chạy thận, con thơ mới sinh An Dương16:06:10 22/03/2026Sự ra đi đột ngột của Đại úy Nguyễn Xuân Hải giữa dòng nước xiết khi đang vây bắt tội phạm khai thác cát lậu đã để lại nỗi đau xót xa cho đồng đội và gia đình. Phía sau tấm cảnh phục là một người con hiếu thảo, một người cha mẫu...