Chu sa cực độc xuất hiện trong mộ cổ Scythia, bí mật 2.000 năm lộ diện

Khu nghĩa trang Chervony Mayak bên bờ sông Dnipro (Ukraine) vừa gây chú ý khi các nhà khảo cổ phát hiện chu sa đỏ trong mộ phụ nữ Scythia cổ. Phát hiện hé lộ nghi thức mai táng đặc biệt cách đây 2.000 năm.

Khu nghĩa trang Chervony Mayak, nằm trên bờ phải sông Dnipro thuộc vùng Kherson (Ukraine), từ lâu đã được giới khoa học đánh giá là một phần quan trọng của quần thể khảo cổ lớn trong khu vực. Địa điểm này gắn liền với nền văn hóa Scythia muộn – một giai đoạn phát triển mạnh mẽ của các cộng đồng du mục cổ đại ở Đông Âu, kéo dài từ thế kỷ II đến giữa thế kỷ III sau Công Nguyên.

Theo Viện Khảo cổ học Kyiv, Chervony Mayak không chỉ là nơi an táng thông thường mà còn phản ánh nhiều khía cạnh về tín ngưỡng, tập tục và cách người Scythia nhìn nhận sự mất mát. Nghĩa trang được nhà khảo cổ O.V. Bodianski phát hiện lần đầu vào năm 1975. Sau đó, các đợt khai quật quy mô lớn lần lượt được tiến hành bởi E.A. Symonovich trong giai đoạn 1976–1977, O.O. Gei từ năm 1986–1988, và một nhóm nghiên cứu thuộc Viện Khảo cổ học của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Ukraine dưới sự chỉ đạo của O.V. Symonenko.

Cho đến nay, nhờ nhiều dự án nghiên cứu khác nhau, các nhà khoa học đã xác định được tổng cộng 177 ngôi mộ cổ tại nghĩa trang Chervony Mayak. Mỗi ngôi mộ đều cung cấp manh mối quan trọng về đời sống tinh thần cũng như nghi thức mai táng của người Scythia muộn cách đây gần 2.000 năm.

Gần đây nhất, nhóm khảo cổ do Giáo sư Oleksandr Symonenko thuộc Viện Khảo cổ học Kyiv dẫn đầu đã phát hiện một chi tiết đặc biệt trong ba ngôi mộ. Bên trong các mộ phần này, họ tìm thấy những cục chất màu đỏ tươi nằm gần bộ xương. Sau khi tiến hành phân tích hóa học và khảo cổ học chuyên sâu, các nhà khoa học xác nhận đó chính là chu sa – một hợp chất sunfua thủy ngân nổi tiếng với sắc đỏ rực rỡ và độc tính cao.

Giáo sư Oleksandr Symonenko cho biết: "Thông qua các phân tích chi tiết, chúng tôi xác định rằng chất tạo màu này là chu sa – một loại sunfua thủy ngân có màu đỏ rất đặc trưng và đồng thời cũng cực kỳ độc hại". Phát hiện này lập tức thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu, bởi chu sa không chỉ là chất màu mà còn từng được nhiều nền văn hóa cổ đại sử dụng trong nghi lễ và y thuật.

Sự hiện diện của chu sa trong các ngôi mộ cho thấy người Scythia có thể đã dùng chất này với mục đích làm chậm quá trình tan rã để ức chế vi khuẩn trong quá trình an táng. Điều đó phản ánh một nhận thức khá sớm về việc bảo vệ thi hài và giữ gìn sự "toàn vẹn" của người đã khuất trong thế giới bên kia.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên việc sử dụng chu sa được ghi nhận rõ ràng trong văn hóa Scythia muộn thông qua các bằng chứng khảo cổ học cụ thể. Trước đó, chu sa từng được phát hiện trong các nền văn minh khác như Trung Hoa cổ đại hay La Mã, nhưng đối với người Scythia, đây là minh chứng trực tiếp đầu tiên cho thấy họ cũng tiếp cận và vận dụng loại khoáng chất đặc biệt này trong nghi lễ mai táng.

Các chuyên gia nhận định, phát hiện tại Chervony Mayak không chỉ bổ sung dữ liệu quan trọng cho việc nghiên cứu văn hóa Scythia muộn mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong việc tìm hiểu quan niệm về sự ra đi và sự linh thiêng trong xã hội cổ đại Đông Âu. Từ những cục chu sa nhỏ bé, giới khoa học có thể lần ra những câu chuyện lớn hơn về tín ngưỡng, y học và tri thức của con người cách đây gần hai thiên niên kỷ.

Ngôi mộ hàng thế kỷ tiết lộ bí mật về hoàng tử thời nhà Minh Trần Trang15:54:05 17/03/2024Zhao Hui, người đứng đầu dự án khảo cổ, nói với tờ China News Service rằng này lăng mộ không có khu vực tiền sảnh, điều đó cho thấy Tấn Vương có thể đã mất một số quyền lực chính trị vào thời nhà Minh.