Bí ẩn về loài cá "sứ giả đại dương", dạt vào đâu cũng khiến ngư dân sợ xanh mặt

Dư luận tại Philippines những ngày qua không khỏi xôn xao khi một con cá mái chèo bất ngờ dạt vào bờ biển tỉnh Quezon, làm dấy lên nỗi lo về những nguy hiểm sắp xảy ra trong khu vực.

Theo thông tin ban đầu, con cá mái chèo dài khoảng 3 mét, nặng 22 kg, được các ngư dân phát hiện vào sáng sớm ngày 4/2 khi họ ra khơi. Thay vì kéo được mẻ cá như thường lệ, nhóm ngư dân đã nhìn thấy một sinh vật lạ nằm gần khu vực cảng. Đoạn clip ghi lại cảnh con cá màu bạc nằm trên bãi cát, xung quanh là đông đảo người dân tụ tập bàn tán, đã nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội.

Anh Marlon Butardo, một cư dân địa phương, chia sẻ rằng ban đầu không ai biết đó là loài cá gì. "Chúng tôi chỉ thấy nó rất dài và lạ. Một số hàng xóm nói rằng cá mái chèo thường xuất hiện trước khi có động đất hoặc bão lớn, nên mọi người đều rất sợ", anh kể. Trước tâm lý hoang mang của người dân, vụ việc đã được báo cáo lên chính quyền địa phương.

Ngay sau đó, các cán bộ thuộc Văn phòng Nông nghiệp thành phố đã có mặt để xử lý xác cá, thu thập mẫu vật phục vụ nghiên cứu và tiến hành chôn cất theo đúng quy trình. Giới chức cũng trấn an người dân, cho rằng cần nhìn nhận sự việc một cách khoa học, tránh lan truyền tin đồn gây hoang mang không cần thiết.

Cá mái chèo (oarfish) là loài cá biển sâu cực kỳ hiếm gặp, được xem là một trong những loài cá xương dài nhất thế giới. Chúng thường sinh sống ở độ sâu hàng trăm mét dưới mặt nước, nơi con người hầu như không thể quan sát. Chính vì vậy, việc cá mái chèo dạt vào bờ luôn khiến công chúng tò mò và gắn liền với nhiều suy đoán mang màu sắc huyền bí.

Từ xưa, người dân sống ven biển cho rằng cá mái chèo có khả năng "dự báo" động đất không chỉ xuất hiện ở Philippines mà còn phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á, đặc biệt là Nhật Bản. Theo trang Live Science, trong truyền thuyết Nhật Bản, cá mái chèo được gọi là "sứ giả từ cung điện của Long Vương", bơi từ đáy biển sâu lên để cảnh báo con người về những thảm họa sắp xảy ra.

Niềm tin này càng được củng cố sau thảm họa động đất và sóng thần tại Nhật Bản vào tháng 3/2011, khiến hơn 19.000 người thiệt mạng. Trước đó, trong giai đoạn cuối năm 2009 và suốt năm 2010, đã có hàng chục con cá mái chèo hiếm hoi bị dạt vào bờ biển Nhật Bản. Theo Forbes, chính sự trùng hợp này khiến nhiều người dễ dàng gắn sự xuất hiện của cá mái chèo với các trận động đất lớn.

Không chỉ ở Nhật Bản hay Philippines, tại Việt Nam, vào tháng 5/2025, người dân tỉnh Ninh Thuận cũng từng phát hiện một con cá mái chèo dài khoảng 3 mét trôi dạt vào bờ biển Vĩnh Hy, gây xôn xao dư luận và làm dấy lên nhiều lo ngại tương tự.

Tuy nhiên, các nhà khoa học khẳng định rằng đến nay vẫn chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh cá mái chèo có khả năng dự báo động đất. Một số giả thuyết từng cho rằng sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo dưới đáy biển có thể tạo ra dòng điện từ, ảnh hưởng đến các loài cá sống sâu như cá mái chèo, khiến chúng bị đẩy lên vùng nước nông. Điều này có thể lý giải vì sao đôi khi cá mái chèo xuất hiện trước hoặc sau các trận động đất.

Một nhóm nghiên cứu tại Nhật Bản đã tổng hợp dữ liệu từ tháng 11/1928 đến tháng 3/2011 và ghi nhận 336 lần cá mái chèo được nhìn thấy. Kết quả cho thấy không có trường hợp nào xảy ra trong vòng 30 ngày trước một trận động đất mạnh từ 7,0 độ trở lên, cũng như không có trận động đất từ 6,0 độ xảy ra trong vòng 10 ngày sau khi cá mái chèo xuất hiện.

Các nhà khoa học cho rằng việc cá mái chèo dạt vào bờ có thể liên quan đến những thay đổi trong hệ sinh thái biển sâu, như biến động nhiệt độ nước, dòng hải lưu bất thường, hoặc việc chúng đuổi theo con mồi. Do loài cá này sống ở môi trường rất sâu và hiếm khi tiếp cận con người, hiểu biết về tập tính của chúng vẫn còn hạn chế.

Đập Tam Hiệp đẩy loài cá khổng lồ này của Trung Quốc vào cảnh tuyệt chủng hoàn toàn Minh Nhật10:52:08 07/07/2020Đập Tam Hiệp là dự án thủy điện lớn nhất hành tinh của Trung Quốc nhưng cũng gây ra nhiều tranh cãi, trong đó bao gồm việc xây dựng con đập này đã đẩy một số loại động vật quý hiếm trong khu vực sông Dương Tử vào chỗ tuyệt chủng.