NSND Trịnh Kim Chi dùng sân khấu để giáo dục lòng yêu nước

Từng là gương mặt quen thuộc trên sân khấu cải lương miền Nam, nghệ sĩ Phương Bình từng bước qua thời vàng son với hào quang và thịnh vượng. Thế nhưng ở tuổi 85, ông lại sống trong một căn nhà tạm bợ, chắp vá, giữa những ngày tháng lặng lẽ, bệnh tật, cô quạnh và khốn khó.
Câu chuyện của ông không chỉ là bi kịch của một cá nhân, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh về sự lãng quên những người từng góp phần gìn giữ nghệ thuật truyền thống.
Thời huy hoàng của một "kép đẹp"
Nghệ sĩ Phương Bình , tên thật là Nguyễn Văn Bình, sinh năm 1947. Ông đến với nghệ thuật muộn hơn so với nhiều đồng nghiệp, phải đến năm 21 tuổi mới bắt đầu theo học ca tài tử. Nhưng với tài năng và ngoại hình điển trai, ông nhanh chóng ghi dấu ấn trên sân khấu cải lương.
Nhắc đến Phương Bình, khán giả yêu thích bộ môn nghệ thuật cải lương không thể quên những vở tuồng kiếm hiệp mà ông thường thủ diễn.
Năm 1967, ông được trao Huy chương vàng giải Thanh Tâm – một trong những giải thưởng danh giá nhất dành cho nghệ sĩ cải lương thời đó – với vai diễn Cổ Gia Trường trong vở Gió giao mùa. Phương Bình được đánh giá là một trong những kép chánh sáng giá, có khả năng hóa thân linh hoạt trong cả vai kiếm hiệp lẫn xã hội.
Ông từng ghi dấu với nhiều vai diễn như Áo Vũ Cơ Hàn trong Tâm sự loài chim biển, Mộ Dung Thạch trong Kiếp nào có yêu nhau, Sơn Tinh trong Sơn Tinh – Thủy Tinh, và vai Đại úy Hoàng Anh trong Giọt máu chung tình. Ngoài ra, ông còn thể hiện xuất sắc các bài vọng cổ nổi tiếng cùng danh ca Mỹ Châu như "Quê anh, quê em" hay "Đôi mắt".
Khi nhắc đến cách vô (vào) vọng cổ của nghệ sĩ Phương Bình, khán giả không thể quên hai bài ca cổ do ông và NSƯT Mỹ Châu thể hiện rất ấn tượng là "Quê anh, quê em" và "Đôi mắt" của soạn giả Trọng Nguyễn.
Không chỉ là một nghệ sĩ biểu diễn, Phương Bình còn lập đoàn cải lương Hương Biển, gánh hát từng rong ruổi khắp ba miền, biểu diễn ở nhiều tỉnh thành, thậm chí ra tận Hà Nội và sống tại miền Bắc gần 20 năm.
Trong những năm đỉnh cao, ông từng sở hữu 5 căn nhà mặt tiền tại đường Trần Hưng Đạo – khu vực đắt đỏ ở TP.HCM – cùng năm chiếc xe hơi và hai xe vận tải. Cuộc sống vật chất lúc bấy giờ không thiếu thứ gì.
Lao dốc không phanh
Sự nghiệp của Phương Bình bắt đầu xuống dốc khi cải lương thoái trào. Khán giả ngày một thưa dần, gánh hát ngày một khó tồn tại. Đoàn Hương Biển của ông cũng không tránh khỏi quy luật chung. Dù cố gắng duy trì bằng cách mở cửa miễn phí cho khán giả vào xem, chi trả lương cho diễn viên, nhưng thu không đủ bù chi khiến ông dần kiệt quệ.
Tên tuổi của Phương Bình cũng dần bị quên lãng, cuộc sống vì thế cũng trở nên chật vật. Ở tuổi 85, nghệ sĩ Phương Bình chẳng những có cuộc sống khốn khó mà còn nhiều bệnh tật.
Năm 1998, sau nhiều biến cố, trong đó có cả việc gánh hát bị thiệt hại vì mưa bão khi lưu diễn ở Quảng Ninh, ông phải bán hết tài sản để trả nợ. Những căn nhà, xe cộ đều lần lượt ra đi. "Tôi đã bán hết mấy căn nhà để trả nợ, không còn gì cả," ông từng chia sẻ trong một lần phỏng vấn. Kể từ đó, cuộc sống của ông rơi vào cảnh khốn khó triền miên.
Ở tuổi xế chiều: Bệnh tật và căn nhà chắp vá
Ở tuổi 85, nghệ sĩ Phương Bình sống trong một căn nhà rộng chỉ khoảng 20m², nằm sâu trong một con hẻm ở ngoại thành TP.HCM. Căn nhà vốn là nhà xưởng cũ của vợ ông, được dựng tạm lên để hai ông bà có chỗ ở. Không có tường gạch, ngôi nhà được bao quanh bằng những tấm tôn gắn vội vào vách nhà hàng xóm. Nền nhà lún sâu, gạch lát bong tróc, chỗ thì ẩm thấp, chỗ thì trống trải. Mỗi khi trời mưa là dột khắp nơi.
Giường ngủ phải kê trong bếp vì không còn không gian. Căn nhà nhỏ đến mức chỉ có thể đặt được một chiếc bàn nước nhỏ, vừa làm nơi tiếp khách vừa làm bàn ăn. Ông từng bộc bạch: "Chỉ mong có cái cửa lớn hơn để lỡ có chuyện gì còn khiêng được quan tài ra ngoài."
Thêm vào đó, tuổi già kéo theo hàng loạt căn bệnh. Ông phát hiện có một khối u lành ở lưng, từng phẫu thuật nhưng nay tái phát. Do kinh tế eo hẹp, ông chưa thể tái khám hay điều trị tiếp. Ông cũng mắc bệnh hen suyễn, từng bị khó thở nặng đến mức tưởng mình không qua khỏi. Ngoài ra, ông còn bị bệnh tim nhẹ, phải dùng máy xông khí dung thường xuyên.
Cuộc sống vợ chồng ông dựa vào thu nhập ít ỏi. Vợ ông, người bạn đời thứ hai, phải đi phụ bán rau ở chợ đầu mối Bình Điền, làm từ 1 giờ sáng đến 7 giờ sáng mỗi ngày, thu nhập khoảng 200.000 đồng. Khi ông bị bệnh nặng, bà phải chuyển sang làm rửa chén ở một quán cơm để tiện chăm sóc chồng.
Dù đã ở tuổi 83 nhưng vợ chồng nam nghệ sĩ vẫn vất vả mưu sinh.
Vẫn hát dù sân khấu đã vắng
Dù hoàn cảnh khó khăn, bệnh tật, nghệ sĩ Phương Bình vẫn chưa từ bỏ nghệ thuật. Mỗi đêm, ông chạy xe máy hơn 20km từ nhà đến Quán Nghệ Sĩ ở trung tâm thành phố để hát. Có hôm đến nơi lại không được diễn, ông đành lặng lẽ quay về. "Tiền xăng cũng mất, mà không được hát," ông cười buồn.
Ông vẫn giữ bên mình cây đàn guitar cũ và một vài bộ trang phục biểu diễn. Với ông, nghệ thuật không chỉ là đam mê mà còn là nghĩa vụ. "Tôi mắc nợ cải lương, khi nào trả xong nợ mới yên tâm mà nhắm mắt," ông nói.
Dù con cái hai bên đều nghèo, không giúp đỡ được nhiều, nhưng ông và vợ vẫn cố gắng bám víu vào nhau để sống. Những người đồng nghiệp như nghệ sĩ Phi Phụng, Phương Dung từng nhiều lần đến thăm ông, hỗ trợ tài chính và chia sẻ khó khăn. "Chú ở ngay Sài Gòn mà sống như vùng sâu vùng xa," một người bạn nghề nói, xót xa.
Căn nhà 20m2 chật hẹp của vợ chồng nghệ sĩ Phương Bình
Nghệ sĩ già và sự lãng quên
Câu chuyện của nghệ sĩ Phương Bình không phải là cá biệt. Nó phản ánh thực trạng nhiều nghệ sĩ cải lương gạo cội từng đứng trên đỉnh vinh quang, nhưng về già lại sống trong cảnh nghèo túng, bệnh tật, bị lãng quên. Sự chuyển mình của thị trường giải trí, sự thiếu vắng chính sách hỗ trợ lâu dài, và sự thờ ơ của công chúng trẻ đã khiến nhiều nghệ sĩ rơi vào cảnh sống lay lắt.
Dẫu vậy, điều đáng quý ở nghệ sĩ Phương Bình là sự kiên cường, lòng yêu nghề và phẩm chất chân phương của một người nghệ sĩ gắn bó trọn đời với sân khấu. Ông là minh chứng cho tinh thần vượt khó, cho một thế hệ nghệ sĩ từng góp phần nuôi dưỡng văn hóa truyền thống, và xứng đáng nhận được nhiều hơn những gì đang có.
'Ông bầu' cải lương lừng lẫy giờ ở nhà cũ nát, vợ phải đi rửa bát kiếm tiền Ngọc Thanh18:11:14 05/06/2025Nam nghệ sĩ cải lương nổi tiếng một thời đang phải đối mặt với cảnh tuổi già bệnh tật, sống trong căn nhà tạm bợ, cũ nát.
2 | 0 Thảo luận | Chia sẻ
3 | 0 Thảo luận | Chia sẻ
3 | 0 Thảo luận | Báo cáo