Hà Thị Thu Thanh: Cô văn thư Bộ Tài chính đến "đàn bà thép" ngành kiểm toán

Câu chuyện sự nghiệp của Hà Thị Thu Thanh thường được nhắc đến như một hành trình đặc biệt trong ngành tài chính - kiểm toán Việt Nam.

Trước khi trở thành lãnh đạo của một công ty kiểm toán thuộc nhóm Big4 tại Việt Nam, bà từng trải qua quãng thời gian đầy thử thách khi bắt đầu sự nghiệp từ vị trí văn thư tại Bộ Tài chính.

Những năm đầu nghề nghiệp của bà gắn với nhiều biến cố cá nhân, song cũng chính giai đoạn đó đã tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển sau này.

Năm 1983, sau khi tốt nghiệp loại xuất sắc Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội, nay là Học viện Tài chính, bà Hà Thị Thu Thanh được phân công về công tác tại Vụ Chế độ Kế toán thuộc Bộ Tài chính. Đối với sinh viên ngành tài chính - kế toán thời điểm đó, làm việc tại cơ quan này được xem là một cơ hội đáng mơ ước. Khi ấy bà mới 21 tuổi, mang theo nhiều kỳ vọng về con đường nghề nghiệp phía trước.

Thời sinh viên, bà Thanh từng là lớp phó học tập và Bí thư Đoàn năng nổ, được đánh giá là người có năng lực và triển vọng. Tuy nhiên, cuộc sống sau khi ra trường lại diễn ra theo cách không giống những gì bà dự định. Bà lập gia đình sớm và mang thai ngay trong thời gian đầu đi làm. Không lâu sau khi nhận công tác tại Vụ Chế độ Kế toán, bà được điều chuyển sang làm văn thư với lý do công việc này phù hợp hơn với hoàn cảnh cá nhân.

Phòng văn thư khi đó nằm trong một góc nhỏ gần cầu thang của trụ sở Bộ Tài chính tại số 8 Phan Huy Chú, Hà Nội. Từ vị trí chuyên môn chuyển sang làm công việc văn thư, bà Thanh trải qua cảm giác hụt hẫng lớn. Trong ký ức của bà, đó là giai đoạn mà nhiều người xung quanh vẫn đặt câu hỏi vì sao "vừa ra trường đã vội có bầu". Việc phải rời công việc chuyên môn khiến bà gọi giai đoạn này là "cú sốc văn thư".

Thử thách trong công việc diễn ra đồng thời với khó khăn trong cuộc sống gia đình. Chồng bà là bộ đội công tác tại Quân khu 2 ở khu vực biên giới phía Bắc, nơi tình hình chiến sự vẫn kéo dài đến năm 1988. Vì vậy, bà phải một mình chăm con nhỏ trong điều kiện sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn của thời kỳ bao cấp.

Thu nhập của bà lúc đó chỉ khoảng 58 đến 60 đồng mỗi tháng. Sữa dành cho trẻ em được phân phối bằng tem phiếu và không phải lúc nào cũng có đủ. Sau khi sinh con, bà có khi phải chờ cả tháng mới gặp lại chồng một lần. Gia đình chồng ở quê cũng không có điều kiện hỗ trợ nhiều cho người mẹ trẻ đang vừa đi làm vừa nuôi con nhỏ.

Dù vậy, thay vì để bản thân chìm trong cảm giác thất vọng, bà Thanh dần thay đổi cách nhìn về công việc văn thư. Theo bà, phòng văn thư tuy nhỏ nhưng lại giống như một "trạm trung chuyển tri thức". Tất cả các văn bản quan trọng, bài giảng, quy định hay phát biểu của lãnh đạo đều phải đi qua đây trước khi được ban hành. Nếu biết quan sát và học hỏi, người làm văn thư có thể tiếp cận với một lượng kiến thức rất lớn.

Những năm đầu thập niên 1980, công việc văn thư hoàn toàn không có máy tính. Mọi tài liệu đều phải chép tay cẩn thận từng chữ. Chỉ cần sửa một đoạn ở giữa trang, đôi khi phải viết lại cả trang từ đầu. Sau khi hoàn thành bản chép tay, văn bản mới được chuyển xuống phòng đánh máy của Văn phòng Bộ Tài chính để hoàn thiện bản chính thức.

Trong khi nhiều người coi đây là công việc lặp đi lặp lại và ít cơ hội phát triển, bà Thanh lại tận dụng thời gian này để học hỏi. Mỗi văn bản khi chép bà đều đọc kỹ nội dung và suy nghĩ về cách lập luận trong đó. Nhờ vậy, bà dần hiểu được cách xây dựng các chế độ kế toán và cách trình bày văn bản chuyên môn.

Việc chép tay trong thời gian dài cũng giúp bà rèn luyện nhiều kỹ năng quan trọng. Trước hết là chữ viết phải rõ ràng, sạch sẽ để người đánh máy có thể đọc chính xác. Bên cạnh đó là sự cẩn trọng và tỉ mỉ - những phẩm chất rất cần thiết đối với công việc kế toán và kiểm toán sau này.

Trong thời gian làm văn thư, bà cũng có cơ hội tiếp xúc với nhiều lĩnh vực kế toán khác nhau. Ban đầu bà được đào tạo chuyên ngành tài chính nông nghiệp, nhưng thông qua các tài liệu đi qua bàn làm việc của mình, bà tiếp cận thêm các lĩnh vực như kế toán công nghiệp hay kế toán hành chính sự nghiệp. Điều này giúp phạm vi kiến thức của bà mở rộng đáng kể.

Thỉnh thoảng, bà còn mạnh dạn đề xuất chỉnh sửa một số câu chữ trong văn bản để nội dung rõ nghĩa hơn. Những góp ý này có lần nhận được sự ghi nhận từ lãnh đạo. Dù chỉ là những khích lệ nhỏ, chúng vẫn trở thành động lực để bà tiếp tục nỗ lực.

Chính trong giai đoạn đó, bà nảy ra suy nghĩ rằng muốn viết các chế độ chính sách tốt hơn thì cần hiểu thêm về luật. Ý định này nhiều năm sau trở thành hiện thực khi bà theo học tại Đại học Luật Hà Nội và vượt qua kỳ thi luật sư ngay trong lần đầu tiên tham dự.

Ngoài giờ làm việc tại cơ quan, buổi tối bà Thanh dành toàn bộ thời gian cho gia đình và làm thêm để có thu nhập. Gia đình bà có nghề rang lạc húng lìu, vì vậy sau khi chăm con xong, bà thường rang lạc để mẹ mang đi bán ở khu vực Vĩnh Hồ và rạp Đống Đa tại Hà Nội.

Nhịp sống hằng ngày của bà gần như kín thời gian: ban ngày làm việc tại Bộ Tài chính, buổi tối vừa chăm con vừa làm thêm. Dù vậy, bà thừa nhận rằng vẫn có những lúc kiệt sức. Mỗi khi đối mặt với áp lực, bà thường "úp mặt vào tường khóc một mình rồi đứng dậy", coi đó là cách để tự vượt qua khó khăn.

Trong khi bà đang làm công việc văn thư, ngành kế toán Việt Nam bắt đầu bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Năm 1985, Đại hội kế toán trưởng toàn quốc lần đầu tiên được tổ chức, đánh dấu quá trình chuyển đổi chế độ kế toán từ mô hình chịu ảnh hưởng của Liên Xô sang hướng phù hợp hơn với nền kinh tế thị trường. Đây được xem là bước chuẩn bị cho những cải cách kinh tế diễn ra vào giai đoạn 1987-1988.

Thời điểm đó, Vụ Chế độ Kế toán của Bộ Tài chính đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng các chế độ kế toán mới. Tuy nhiên, vì đang làm văn thư nên bà Thanh chỉ có thể quan sát những thay đổi quan trọng này từ bên ngoài.

Sau hơn hai năm làm văn thư, bà quyết định chủ động thay đổi tình thế. Khi con gái tròn một tuổi, bà viết ba bản báo cáo tổng kết những gì mình đã làm và học được trong suốt thời gian qua. Sau đó bà xin gặp Vụ trưởng Hà Ngọc Son để trình bày.

Trong bản báo cáo, bà tự đánh giá mình đã hoàn thành tốt công việc văn thư, đồng thời tích lũy được nhiều kiến thức chuyên môn. Bà cũng bày tỏ mong muốn được quay trở lại làm công việc nghiệp vụ tại Vụ Chế độ Kế toán.

Không lâu sau, đề nghị này được chấp thuận. Việc quay trở lại phòng chuyên môn trở thành bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp của bà.

Khi trở lại công việc chuyên môn đúng vào giai đoạn nền kinh tế Việt Nam bắt đầu xóa bỏ cơ chế bao cấp và chuyển sang mô hình kinh tế mới, bà Thanh có cơ hội áp dụng những kiến thức đã tích lũy trước đó. Nhờ nền tảng chuyên môn vững vàng và sự cẩn trọng trong công việc, bà trở thành chuyên viên duy nhất trong Vụ được giao viết chế độ kế toán cho nhiều ngành kinh tế khác nhau.

Một dấu mốc đáng nhớ diễn ra vào tháng 8 năm 1989, khi Võ Văn Kiệt đến thăm và làm việc với Bộ Tài chính. Trong dịp này, bà Thanh là người trình bày bài giảng về chế độ kế toán mới trước toàn ngành. Sau khi nghe phần trình bày, Thủ tướng đã dành lời khen cho nội dung và cách trình bày.

Từ vị trí văn thư ban đầu, bà dần trở thành chuyên viên tham gia xây dựng các chế độ kế toán quan trọng. Sau đó, bà tiếp tục bước vào lĩnh vực kiểm toán độc lập - một lĩnh vực còn khá mới tại Việt Nam vào thời điểm giữa thập niên 1990.

Bà cũng là kiểm toán viên Việt Nam đầu tiên được cử sang Hoa Kỳ học tập trong lĩnh vực này, góp phần đặt nền móng cho sự phát triển của ngành kiểm toán độc lập trong nước.

Trong sự nghiệp sau đó, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng và trở thành người Việt Nam đầu tiên giữ vị trí Tổng giám đốc rồi Chủ tịch của Deloitte Việt Nam, một công ty kiểm toán thuộc nhóm Big4 hoạt động tại Việt Nam.

Hành trình từ cô văn thư trong căn phòng nhỏ của Bộ Tài chính đến vị trí lãnh đạo trong một công ty kiểm toán quốc tế đã khiến câu chuyện của bà Hà Thị Thu Thanh thường được nhắc lại như một ví dụ về sự kiên trì và khả năng tự tạo cơ hội cho chính mình trong nghề nghiệp.

Rủi ro đạo đức và tài chính khi vận hành quỹ từ thiện Thụy An22:36:41 11/12/2025Các nước trên thế giới có nhiều quy định nghiêm ngặt về các quỹ từ thiện, nhằm giảm thiểu rủi ro đạo đức và tài chính từ các nguồn tiền khổng lồ này.