Một xác tàu ma ngoài khơi Singapore vừa hé lộ kho báu 3,5 tấn gốm sứ, trong đó có lượng đồ thời nhà Nguyên hiếm kỷ lục, mang dấu ấn hoàng gia và giá trị lịch sử đặc biệt.

Theo đưa tin từ CNN, một xác tàu cổ được phát hiện ở vùng nước nông ngoài khơi Singapore đã mở ra phát hiện khảo cổ học đặc biệt quan trọng. Con "tàu ma" này chứa số lượng đồ sứ thời nhà Nguyên của Trung Quốc nhiều chưa từng thấy, trong đó có không ít hiện vật còn nguyên vẹn với hoa văn tinh xảo, mang giá trị lịch sử và nghệ thuật cao.

Cuộc khai quật do nhà khảo cổ học biển Michael Flecker thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS - Singapore) dẫn dắt. Nhóm nghiên cứu đã dành suốt 4 năm để trục vớt và phân tích các hiện vật nằm sâu dưới đáy biển. Dù xác tàu nằm ở vùng nước không quá sâu, khu vực này lại có dòng chảy mạnh và tầm nhìn dưới nước rất hạn chế. Chính điều kiện khắc nghiệt đó khiến các nhà khoa học chỉ có thể thực hiện một lần lặn khảo sát trong vòng bốn tuần.

Bất chấp những trở ngại, thành quả đạt được vô cùng ấn tượng. Tính đến nay, nhóm nghiên cứu đã thu thập khoảng 3,5 tấn mảnh gốm sứ từ con tàu đắm. Đáng chú ý, trong số đó có 136 kg là đồ gốm có niên đại thuộc thời nhà Nguyên – giai đoạn lịch sử Trung Quốc nằm dưới sự cai trị của đế quốc Mông Cổ.

Thời kỳ nhà Nguyên tồn tại tương đối ngắn trong lịch sử Trung Hoa. Chính vì vậy, các sản phẩm gốm sứ mang phong cách đặc trưng của giai đoạn này – nổi bật với tông màu xanh trắng cùng hoa văn tinh tế – hiện rất hiếm trên thị trường đồ cổ quốc tế. Điều đó khiến xác tàu ngoài khơi Singapore được ví như một kho báu hàng hải thực sự.

Dựa trên kết quả phân tích bước đầu, con tàu được xác định có niên đại khoảng 650 năm, tức vào thế kỷ XIV. Các chuyên gia nhận định nhiều khả năng tàu đang trên hành trình từ Trung Quốc đến Temasek – khu định cư cổ từng tồn tại tại vị trí của Singapore ngày nay – thì gặp nạn và chìm xuống biển.

Dù phần thân tàu gần như đã phân rã hoàn toàn theo thời gian, tiến sĩ Flecker cho rằng đây có thể là một thuyền buồm Trung Quốc, loại phương tiện hàng hải được sử dụng phổ biến trong giai đoạn đầu thời Trung Cổ để phục vụ giao thương đường biển.

Trong số các hiện vật được trục vớt, nhiều món đồ gốm mang họa tiết đặc sắc như rồng bốn móng, phượng hoàng bao quanh bởi vòng hoa cúc, hay hình ảnh đôi vịt uyên ương giữa đầm sen. Những hoa văn này không chỉ thể hiện kỹ thuật chế tác tinh vi mà còn phản ánh yếu tố biểu tượng và quyền lực thời bấy giờ.

Đặc biệt, họa tiết vịt uyên ương được các nhà nghiên cứu xác định là dấu ấn gắn liền với Hoàng đế Văn Tông triều Nguyên. Trong thời gian trị vì từ năm 1328 đến năm 1332, ông đã hạn chế việc sử dụng hình ảnh này cho mục đích cá nhân. Điều này cho thấy những hiện vật mang họa tiết uyên ương có thể từng chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt về mặt biểu tượng hoàng gia.

Tuy nhiên, sau khi Hoàng đế Văn Tông bị phế truất, các quy định hạn chế dường như đã không còn hiệu lực. Các lò nung thương mại bắt đầu sản xuất nhiều hơn những sản phẩm mang họa tiết này, và phần lớn trong số đó được xuất khẩu ra nước ngoài thông qua các tuyến giao thương biển. Dù vậy, giai đoạn nới lỏng này chỉ kéo dài khoảng 20 năm trước khi các biến động chính trị và binh biến đẩy triều Nguyên vào thời kỳ khủng hoảng.