Tại An Dương (Hà Nam, Trung Quốc), các nhà khảo cổ phát hiện 19 hố chôn động vật cổ chứa nhiều loài thú và chim quý. Dấu tích chuông đồng cho thấy đây không phải tế lễ, mà là một "vườn thú" phục vụ hoàng gia cách đây 3.000 năm.

Tại khu lăng mộ hoàng gia thuộc quần thể di tích Âm Dương ở An Dương, tỉnh Hà Nam, miền trung Trung Quốc, các nhà khảo cổ đến từ Viện Nghiên cứu Khảo cổ Trung Quốc vừa có một phát hiện gây chấn động giới học thuật khi khai quật được một quần thể chôn cất động vật cổ đại có quy mô và tính chất hết sức đặc biệt. Khu vực này vốn được biết đến là trung tâm chính trị và nghi lễ quan trọng của nhà Thương cách đây khoảng 3.000 năm, nhưng những gì các chuyên gia tìm thấy lần này đã mở ra một góc nhìn hoàn toàn mới về đời sống cung đình thời cổ đại.

Theo công bố ban đầu, nhóm nghiên cứu đã phát hiện 19 hố chôn nhỏ, mỗi hố chứa di vật của nhiều loài động vật khác nhau, với số lượng và chủng loại phong phú vượt xa dự đoán. Trong số đó có các loài thú lớn như trâu nhà sừng ngắn, hươu, nai, lợn rừng, sơn dương, cũng như các loài ăn thịt như chó sói, báo, cáo. Ngoài ra còn có nhiều loài chim như thiên nga, sếu, ngỗng, chim ưng và đại bàng, cùng với những động vật nhỏ hơn như nhím. Điều đáng chú ý là nhiều bộ xương vẫn giữ được trạng thái khá nguyên vẹn, cho thấy chúng được chôn cất có chủ ý chứ không phải do tai nạn hay sự phân hủy tự nhiên. Trong quá trình khai quật, các chuyên gia còn tìm thấy những chiếc chuông đồng nhỏ đeo quanh cổ một số con vật.

Chi tiết này đã mang lại manh mối quan trọng để giải mã mục đích thật sự của khu chôn cất. Theo phân tích của Viện Nghiên cứu Khảo cổ Trung Quốc, việc có chuông đồng chứng tỏ những con vật này từng được con người nuôi giữ, chăm sóc và quản lý, chứ không phải là thú săn bắt trong tự nhiên.

Đồng thời, dấu vết trên xương cũng không cho thấy chúng bị ra tay để làm vật tế lễ trong các nghi thức tôn giáo, vốn rất phổ biến trong xã hội cổ đại Trung Hoa. Từ những bằng chứng đó, các nhà khoa học đi đến kết luận rằng đây nhiều khả năng là một "vườn thú" phục vụ riêng cho tầng lớp hoàng gia thời nhà Thương. Nếu giả thuyết này được khẳng định hoàn toàn, đây sẽ là một trong những vườn thú cổ nhất từng được phát hiện trên thế giới.

Phát hiện này cho thấy giới quý tộc và vua chúa thời bấy giờ không chỉ quan tâm đến nghi lễ, chiến tranh hay quyền lực chính trị, mà còn có nhu cầu giải trí và thưởng ngoạn thiên nhiên. Việc nuôi nhốt và trưng bày nhiều loài động vật quý hiếm, kể cả thú dữ và chim săn mồi, phản ánh trình độ tổ chức và khả năng kiểm soát động vật của xã hội cổ đại đã đạt đến mức rất cao. Các chuyên gia nhận định, để duy trì một khu nuôi dưỡng với số lượng loài đa dạng như vậy, triều đình nhà Thương hẳn phải có đội ngũ chăm sóc chuyên nghiệp, nguồn thức ăn ổn định và hệ thống chuồng trại phù hợp.

Điều này gián tiếp cho thấy nền kinh tế và kỹ thuật chăn nuôi khi đó đã phát triển hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây. Ngoài giá trị khoa học, phát hiện còn có ý nghĩa lớn về mặt văn hóa và lịch sử, giúp tái hiện sinh động hơn đời sống tinh thần của hoàng gia Trung Quốc cách đây ba thiên niên kỷ. Thay vì chỉ nhìn thấy hình ảnh vua chúa gắn với chiến tranh và tế lễ, công chúng nay có thể hình dung thêm một khía cạnh khác, đó là thú vui thưởng lãm, quan sát và tương tác với thế giới tự nhiên.